Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

31 Οκτωβρίου 2026

Το όνειρο του Αποστόλη δεν εξεπληρώθη.... Ερωτική ιστορία

 "Θα το κάνω ναι θα το κάνω"

Κάθε μεσημέρι, με ήλιο με βροχή ο Αποστόλης της Τηγανούς μαζευόταν στο κονάκι του στο χτήμα δίπλα στο μεγάλο κτήμα του καπετάν Γιάγκου της Μουσουδιάρας. Ανακάτευε τα άχουρα, έστρωνε την χοντρή κουβέρτα και έριχνε ένα παλιοσέντονο. Ότι περίσσευε από το σπίτι. Έτρωγε το φαγάκι του, έπινε νεράκι πηγαδήσιο του κτήματος και αποκοιμιώταν.

Ανάλογα την κούραση ο Αποστόλης. Όταν το κτήμα είχε εργασίες συντηρήσεως ήταν ελαφρύς ο ύπνος. Όταν είχε να παλέψει με τα θεριά. Ζηζάνια, κλαδέματα καρποφορίες ο ύπνος ήταν βαρύς.

Ωστόσο πάντα το ρολόγι του μυαλού του συνταυτίζονταν με του παπά Σταμάτη της Νερουλούς που είχε ένα μικρό ξωκκλησάκι που κάθε απόγευμα λειτουργούσε για τους λίγους κατοίκους που έμειναν εκεί γύρω. Πότε προλάβαινε την καμπάνα πότε αυτή την ξύπναγε. Έκανε τις τευλευταίες δουλειές και γρήγορα για το σπίτι. 

Ήταν νοικοκύρης ο Αποστόλης. Χωράφι, σπίτ εκκλησιά. Μια φορά το μήνα, μια Κυριακή με την φαμίλια την μεγάλη στο ψητοπωλείο "Η ΘΕΑ" για να πάνε τα φαρμάκια κάτω. Και βάρδα να μην είχε τίποτα χιόνι ή κατακλυσμό... Οπότε ούτε ψητοπωλείο. Τον επόμενο μήνα...

Ο Αποστόλης μετά της συμβίας του, την Κερασού της Γιώργαινας, που ήταν μπουκιά και συγχώριο είχαν πέντε παιδιά οι αφιλότιμοι. Δύο παιδιά και τρεις μικρές... Και προσέξτε φίλοι μου, σαν η Κερασού πάγαινε στην βρύση ή στου Χασομέρη το μπακάλικο τα βλέματα τα ερωτικά την έλουζαν. Μπουκιά και συγχώριο η αναθεματισμένη. Ζαργάνα να την τρως και να γλύφεις το πράσινο. Κάθε εις ανήρ στο χωριό την ήθελε στο κρεβάτι καταδική του. Όμως αυτή βράχος. Σάμπως τις έλειπε τίποτα; Νοικοκύρης ο Αποστόλης. Κύριος με τα ούλα του. Κάθε Σάββατο αφού έπλαινε τα παιδιά και τις μικρές... και αφού τα έβαζε για ύπνο, ο Αποστόλης ήταν τακτικός στα καθήκοντά του. Νταβραντισμένος ο Αποστόλης. Δεν την άφηνε ποτέ χωρίς να επιβεβαιώσει την σχέση τους... Και η αλήθεια είναι να απορεί κανείς πως είχαν μόνο πέντε...

Κύριος ο Αποστόλης αλλά το μυστικό του το είχε επτασφράγιστο στο κονάκι. Έσουρνε όξω το τρίτο πετρί από τον τοίχο και μέσα εκεί είχε μαζεμένες κάτι οικονομίες που τις είχε φυλαγμένες για τον σκοπό ζωής που είχε. 

Όχι δεν ήταν τίποτα για προικιά και τέτοια. Δεν ήταν για λούσα ή για καινούργι τρακτέρ. Αυτό το είχε λουξ. Το έφτιχνε μόνος του. Στην πένα. Ήταν ο πρώτος που το έφερε στην επαρχία. Και τώρα μόνο αυτός έχει και το νοικιάζει σ΄άλλους φίλους με οδηγό αυτόν. 




Το όνειρό του ήταν ερωτικό. Παιχνιδιάρικο. Να υψωθεί εμπρός από γυναίκα ολοτσίτσιδος. Έχει να το κάνει αυτό από τότε που δεν είχαν παιδιά με την Κερασού.... Κάθε Σάββατο με τα πέντε από δίπλα να λαγοκοιμώνται που να τολμήσεις να γυμνωθείς. Ούτε ο Αποστόλης μήτε η Κερασού. Έχει να δει βυζί από προχτές που πέρασε μια γελάδα πίσω από τον Σταύρο τον Μπιρμπιλωμάτη... Να δει ένα βυζί ο καημένος και ένα μενί. Να σταθεί ομπρός τους με τα δικό του όργανα ανταριασμένα και να επιδωθούν στον τίμιο αγώνα της επιβεβαιώσεως. Τι άλλο να ζητήσει ο Αποστόλης μας; 

Όλα τα είχε τακτοποιημένα. Οικονομίες στην τράπεζα για τις κοπέλες. Για το χτήμα πάντα είχε κάτι τις για την ανάποδη... Σφικτά αλλά παστρικά. Νοικοκύρηκα. 

Αλλά δεν πάει άλλο. Θα πάει στην μεγάλη πόλη. Θα βρει το ερυθρό λαμπιόνι και θα μπουκάρει μέσα. Δεν τον νοιάζει - τρόπος του λέγειν - να δείξει πόσο άντρας είναι. Αλλά να δει ένα μενί και ένα βυζάκι ο δόλιος. Να ποιο είναι το μυστικό του. Και να πεις ότι δεν έρχονταν η συμβία του. Αλλά και αυτή η δόλια πάντα με ένα δυο μικρά... Έλα μου ντε μια φορά μονάχη. Φέρε μου ένα φαγί και κάτσε να σου πω ιστορίες....

Το πήρε απόφαση ο Αποστόλης. Το ανακοίνωσε και στο σπίτι. Θα φύγω για δύο ημέρες στην πόλη. Να πας πασά μου. Με το καλό να έλθεις... Πότε με το καλό; Σε δυό Δευτέρες πω σήμερις.

Την επομένη το βράδυ οι καμπάνες κτυπούσαν λυπητερά. Η γειτονιά έστερξε με προσήκοντα σεβασμό και μοιρολόγησε τον άνθρωπο αυτό.




18 Οκτωβρίου 2026

O Franz Joseph Andreas Nicolaus Unger O Ι.Φ. Ιούλιος Σμιτ.... Το Αστεροσκοπείο Αθηνών, ο Αλέξ. Βούρλης και ένα ταξίδι στην Κονίστρα.... Και πολλές εκπλήξεις...

 Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΡΟΠΤΡΟ του Κυρίου Δημήτρη Σγουρού


ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΒΟΥΡΛΗ. (σε χαλαρό στυλ)

 

Και ο δικαστής σήκωσε τα μάτια του προς εμέ και απευθυνόμενος ερώτησε:

Είστε αθώος ή ένοχος έμπρωσθεν της ιστορίας;

Κύριε πρόεδρε, κύριοι δικαστές είμαι αθώος. Δεν εγνώριζα τον Κύριο Αλέξανδρο Βούρλη. Δεν ήξερα ότι τα μέρη μας είχαν βγάλει τέτοιο λαμπρό άνθρωπο....

Και αμέσως ξύπνησα από τον φοβερό αυτό εφιάλτη.


Πρέπει να γράψω γρήγορα για αυτόν. Γιατί αν περιμένω να κάνω επισταμένες έρευνες θα ξημερώσει... Και ο χρόνος τρέχει...

Όλα ξεκίνησαν στα 1860... Από αυτό το απόσπασμα που παραθέτω άρχισε ένα φτωχικό ψάξιμο για τους λόγους της επίσκεψης στην Κονίστρα και στην Κύμη του Φρ. Ούνγκερ ή όλων μαζί...

"...Την ίδια εποχή στις Κονίστρες Ευβοίας υπήρχε ξενοδοχείο με την επιγραφή ¨καφενείο¨. Ο καθηγητής του πανεπιστημίου της Βιέννης Φρ. Ούνγκερ... και ο διευθυντής του αστεροσκοπείου της Αθήνας Ιούλιος Σμίτ, που τον συνόδευσε, κατέλυσαν το 1860 σε αυτό το ξενοδοχείο κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους στην Εύβοια. Πολυάριθμοι κάτοικοι της περιοχής συγκεντρώθηκαν στο σαλόνι του ξενοδοχείου και επεξεργάστηκαν με μεγάλο ενδιαφέρον το βαρόμετρο, το υψόμετρο και το θερμόμετρο που είχαν μαζί τους. Ήταν εύκολο να αντιληφθούν τη χρήση τους, επειδή τα ξένα αυτά δημιουργήματα της τεχνολογίας είχαν ελληνικά ονόματα, αλλά το ενδιαφέρον τους ήταν μεγάλο γιατί δεν είχαν δει ποτέ τέτοια επιστημονικά όργανα και δεν γνώριζαν τον τρόπο λειτουργίας τους..." (Βάνα Μπουσέ, στο θαυμάσιο βιβλίο της "Η καθημερινή ζωή στην Ελλάδα του Όθωνα"). Το βιβλίο το είχε αναγνώσει ο Κύριος Παντελής Κωνσταντίνου το αγόρασα και εγώ και κάπως έτσι ξεκίνησε η ιστορία της αποκάλυψης του Αλέξ. Βούρλη.

Ο Φρ. Ούνγκερ κατέγραψε πολλά για την περιοχή και το βιβλίο του παραμένει εκεί για να βρει ένα μεταφραστή και έναν εκδότη για να αποκαλύψει τα μυστικά του (που είναι πολλά πχ για την Εβραική συνοικία της Κύμης κλπ). Ξεπερνάμε επίσης βιαστικά ορισμένα θέματα με αυτό το ξενοδοχείο στην Κονίστρα όπου είχε και σαλόνι !!!!!!

Τι γύρευαν όμως αυτοί οι δύο επιστήμονες στα μέρη μας; Τι τους τράβηξε; Μπας και ήταν ο έναστρος θαυμάσιος ουρανός μας; Μήπως τα βουνά μας; Μήπως κάποια ερωτική διάσταση ενυπάρχει στο ταξίδι αυτό; Ποιος ξέρει άραγες.... Πολλά φανταζόμαστε. Αλλά δεν μπορούμε να τα γράψουμε. Ο δικαστής της ιστορίας καραδοκεί...

 

Και εκεί που έψαχνα ... : «Έκθεσις περί των γενομένων τω 1872 εργασιών του εν Αθήναις αστεροσκοπείου.

".... Των μετεωρολογικών την φροντίδα, των πλείστων, είχον ανατεθειμένην, ως πρότερον, εις δύο βοηθούς, οίτινες τυχόν και εις αστρονιμικά παρατηρήσεις ελάμβανον μέρος. Ο έτερος δε των βοηθών τούτων, ο εκ Κύμης κυρ. Αλέξανδρος Βούρλις, υπελόγιζε προς τοις άλλοις και τους αναγωγικούς υπολογισμούς, αντιγράφων και χάριν καθιθρυμάτων επιστημονικών της αλλοδαπής..."

Αθήνησι, Ιουλίου 22α (Αυγ. 3), 1873

Ο διευθυντής του αστεροσκοπείου

Ο σπουδαίος βοτανολόγος που κατέγραψε όλην την περιοχή

Διδ. Ι. Φ. ΙΟΥΛΙΟΣ ΣΜΙΤ.»

Ώστε έτσι λοιπόν. Αυτός ο Κουμιώτης οδήγησε τους δύο λαμπρούς επιστήμονες στα μέρη μας. Τώρα Κουμιώτης είναι, Κονιστριάτης, Βιταλιώτης; Κανείς ως τώρα δεν ξέρει. Και αναμένει την σκαπάνη του ερευνητή.

Όμως ποιός ήταν αυτός ο γεροντοπαλλήκαρος ο Ι.Φ.Ιούλιος Σμιτ;

Ήταν ένα λαχείο για την Ελλάδα. Ένας επιστήμων που την έβαλε την χώρα σε πορεία Δυτική και επιστημονική. Ο αρχιτραπεζίτης της Αυστροουγγαρίας και μεγαλύτερος ιδιοκτήτης γης και αρχοντικών της αυτοκρατορίας αυτής, Σίνας, τον έφερε από την Αυστρία, τον πλήρωνε αδρά και όταν πέθανε το Ελληνικό κράτος δεν είχε χρήματα να του δίνει. Η χήρα όμως του Σίνα, τον πλήρωνε κανονικά.

Επιστημονικά έκανε τον χάρτη της σελήνης, μελέτησε τον ήλιο και έκανε πράγματα τρομερά, για την εποχή του. Σε μια Αθήνα, χωρίς φώτα και μ’ έναν ουρανό καθαρότατο.

Ο Ι.Φ.Ιούλιος Σμιτ, αγάπησε την Ελλάδα, αλλά και τον Κυμαίο Αλεξ. Βούρλη. Δεν ξεχνά να τον τιμά, σχεδόν σε κάθε του ομιλία. (οι Έλληνες το κάνουν με τους βοηθούς τους;;).

«... ΈΚΘΕΣΙΣ

ΤΩΝ ΓΕΝΟΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΟΥ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΝ ΈΤΟς 1877-78.

Κύριε Πρύτανι,

.... Ο ήλιος παρετηρήθη καθ’ ημέρας 353, όπως απραθμηθώσιν αι συστάδες κηλίδων αυτού. Των απαριθμήσεων δε τούτων τας πλείστας απηρίθμησεν ο Κ. Αλέξανδρος Βούρλης...»

Τιμές και μεγαλεία ο Αλεξ. Βούρλης. Τόσα όσα όπου ο Ι.Φ.Ιούλιος Σμιτ τον τίμησε και με διαθήκη.

Ο ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ γράφει. «... Η περιουσία του αειμνήστου Ιουλίου Σμιθ σύγκειται εκ της μεγάλης οικίας του, της βιβλιοθήκης, και των επιστημονικών εργαλείων του. Κύριος κληρονόμος δια διαθήκης του ορίζεται ο βοηθός του Κ. Αλέξανδρος Βούρλης. Εκ ταύτης όμως διατίθενται 1000 δραχμαί εις το ενταύθα πτωχοκομείον, 700 εις την σχολήν απόρων παίδων, 500 εις το οφθαλμιατρείον,.... 600 εις τους φύλακας του αστεροσκοπείου... 1000 εις τον Γ. Προκοπάκην μαθητήν του σχολαρχείου και 50 εις τινά άπορον, επαιτούντα άλλοτι όπισθεν της Ακροπόλεως και μη επιζώντα νυν.»

 Νομίζω ότι η αμοιβαία εκτίμησις και αγάπη, τους έδεσε με νήματα πραγματικά σπουδαία. Τόσα όσα εμπρός στον θάνατο κεντάς στο αδράχτι της ζωής. Αλλά βγάζω και το καπέλο στον Ι.Φ.Ιούλιο Σμιτ. Δεν ξέχασε τους φτωχούς, τους υπαλλήλους στο αστεροσκοπείο και στον αγαπημένο του Κουμιώτη τον Αλεξ. Βούρλη.

Τι ήταν όμως για τους Έλληνες το αστεροσκοπείο; Κάτι μακρινό, εξωτικό που δεν άγγιζε την ζωή τους; Διαβάστε ένα εκπληκτικό κείμενο, ευκολόπεπτο στην ιστοσελίδα Lifo και θα καταλάβετε. Λίγα λόγια αντιγραφής χρειάζονται για να κατανοήσουμε την αναγκαιότητά του στο διηνεκές... Όπως ότι χάρις σ’ αυτό χαρτογραφήθηκε η Πελοπόννησος...

Ο πραγματικός οδηγητής προς την Δύση. Ο σπουδαιότερος εν Ελλάδι....

 Ή ιστοσελίδα σημειώνει :  «...«Ο υπολογισμός της επίσημης Ώρας Ελλάδος πραγματοποιούνταν σε αίθουσα του ιστορικού κτιρίου Σίνα. Εκεί είχε τοποθετηθεί ειδικό μεσημβρινό τηλεσκόπιο (κατασκευή του 1844 στη Βιέννη) και ρολόι ακριβείας (κατασκευή του 1819 στο Παρίσι). Παρατηρητής αστρονόμος περνούσε τη νύχτα του στο δωμάτιο αυτό, παρατηρώντας συγκεκριμένους αστέρες καθώς διάβαιναν, συγκεκριμένες ώρες, από το μεσημβρινό επίπεδο που το τηλεσκόπιο στόχευε. Ο παρατηρητής διόρθωνε το ρολόι (εκκρεμές) με βάση τις κινήσεις των αστέρων. Κάθε μεσημέρι στις 12:00 η μπρούντζινη σφαίρα που ήταν τοποθετημένη σε μεταλλικό ιστό, εξωτερικά του θόλου του κτιρίου Σίνα, έπεφτε κατά μήκος του ιστού, σηματοδοτώντας την ώρα», αναφέρει η κ. Φιόρη Μεταλληνού, διδάκτωρ Αστρονομίας και υπεύθυνη του Κέντρου Επισκεπτών Θησείου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ).... Το «σήμα» αυτό έφτανε μέχρι τον Πειραιά και βοηθούσε ώστε και τα καράβια να ρυθμίζουν τα δρομολόγιά τους. Το ίδιο συνέβαινε και με τα τρένα. Από δημοσίευμα της εφημερίδας «Πρωία» που ανέσυρε ο ερευνητής και συγγραφέας Θωμάς Σιταράς διαβάζουμε το σχετικό απόσπασμα: 


«[…] Άλλοτε ο αρμόδιος υπάλληλος του Αστεροσκοπείου έδιδε το σημείον της μεσημβρίας σείων μίαν χρωματιστήν σημαίαν και φωνάζων συγχρόνως:

-Δώδεκα!

Εις ημέρας όμως σκοτεινάς ή όταν έβρεχεν οι νεωκόροι των εκκλησιών εδυσκολεύοντο να διακρίνουν την σειομένην σημαίαν και δι' αυτό πολλές φορές εγίνοντο λάθη τα οποία είχον σοβαρόν αντίκτυπον εις την ακρίβειαν της αθηναϊκής ώρας.

Κατά τα τελευταία έτη η σημαία αντικατεστάθη με μίαν μεγάλην ερυθρόλευκον σφαίραν. Εις τας 12 παρά 5’ η σφαίρα υψώνεται παρά του υπαλλήλου μέχρι της κορυφής σχεδόν του τρούλλου και εις τας 12 ακριβώς καταβιβάζεται. […] Εις την υπηρεσίαν η οποία δίδει το σημείον της ακριβούς μεσημβρίας απασχολούνται δύο υπάλληλοι του Αστεροσκοπείου.

Παρηκολούθησα με προσοχήν πώς διεξάγεται η υπηρεσία αυτή. Ειδικώς δε επρόσεξα αν με το κατέβασμα της σφαίρας εσήμαιναν ταυτοχρόνως και οι καμπάνες.

Βεβαιώ λοιπόν ότι και η καμπάνα της Μητροπόλεως και η καμπάνα του Αγίου Κωνσταντίνου εκτύπησαν ταυτοχρόνως.

Καθυστερούν δέκατα δευτερολέπτου μόνον οι καμπάνες των άλλων μικροτέρων εκκλησιών, διότι δεν βλέπουν την σφαίραν του Αστεροσκοπείου οι νεωκόροι των και περιμένουν ν’  ακούσουν τις άλλες καμπάνες διά να σημάνουν και αυτοί μεσημέρι.

Ώστε ρολόι που “πηγαίνει με την καμπάνα” δείχνει ακριβώς μεσημέρι. Επομένως… καλή όρεξι! […]»

 


Ο Αλεξ. Βούρλης είχε πολύπλευρη δράση στο αστεροσκοπείο. Σε μια χώρα, όπου οι επιστημονικές γνώσεις σιγά σιγά μπολιάζονταν, σε τούτο το επιστημονικό μετερίζι αγωνίστηκε, αγάπησε και αγαπήθηκε πολύπλευρα ο επιστήμων αυτός. Τον ονομάζω επιστήμωνα λίγο αυθαίρετα, γιατί δεν ξέρω αν ήταν σπουδαγμένος ή πρακτικά μορφωμένος. Πάντως παρατηρήσεις έκανε. Μεταφράσεις έκανε. Και το σπουδαιότερο. Έφερε στα μέρη μας τους δύο αυτούς λαμπρούς επιστήμονες. Ο  Ιούλιος Σμιτ, έχει τιμηθεί και εν ζωή στην Ελλάδα από τον Όθωνα και άλλους. Ο καθηγητής Franz Joseph Andreas Nicolaous Unger ελπίζουμε να βρει κάποτε την ιστορική του καταξίωση στα μέρη μας.

Ο πρόεδρος του δικαστηρίου τελειώνοντας την «απολογία» μου ας φανεί επιεικής. Λίγα ξέρουμε για τον Αλέξανδρο Βούρλη. Λίγα και αρκετά για να αισθανόμαστε υπερήφανοι... Η περιοχή πρέπει να αισθανθεί υπερήφανη. Ο Αλέξανδρος Βούρλης ολημερίς και ολονυκτίς την περιοχή διαλαλούσε. Ανάμεσα στους έρωτές του ήταν και η περιοχή αυτή της επαρχίας Καρυστίας.

Αριστείδης Λάμπρου

 

Σημείωση. Το άρθρο αυτό αφιερώνεται στον έρωτα κατ’ αρχήν.

Κατά δεύτερον αφιερώνεται σ’ όσους δεν περιορίζονται να κάνουν παρέα με τους συγχωριανούς τους, αλλά θέλουν να κάνουν ερωτεύσιμο τον τόπο και στους «ξένους» δηλ. αυτούς που είναι από την Καρδίτσα την Ήπειρο, την Βιέννη κλπ

 

Αυτό το βιβλίο είναι ένας θησαυρός...

 

 


03 Οκτωβρίου 2026

O Koυταλιανός κατά τον άλλο γίγαντα τον Κόντογλου και ένας μικρός πρόλογος...

 Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό HUMBA. Ευχαριστώ τα παιδιά που με φιλοξενούν στις σελίδες τους. Να είναι καλά...

ΔΎΟ ΓΙΓΑΝΤΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ

Με λίγα λόγια του Αριστείδη Λάμπρου

 

Το τεύχος που με φιλοξένησε

Οι νεότεροι, δεν έχετε δει θεάματα τρομερά και φοβερά. Εμείς μεγαλώσαμε σταματώντας σε πλατείες, όπου ένας εύσωμος μεγαήρωας, ένας τιτάνας έσκιζε μια ενωμένη τράπουλα στα δύο. Που με την κεφαλή του, έσπαζε τσιμεντόλιθους. Που έσουρνε οχήματα. Όλα αυτά εντός κύκλου ανθρώπων που είχαν σταματήσει την εργασία τους και κοίταζαν. Όπου όλοι ζηλεύαμε την μυϊκή τους δύναμη και ρώμη. Επίσης δεν είδατε νυχτερινές εκδηλώσεις στο γήπεδο της Λ. Αλεξάνδρας με μυθικά ονόματα παλαιστών σε αιματηρούς αγώνες κατς. Μύθοι, όπως ο τρομερός Ντι Μπέστια από την Λ. Αμερική… ή ο Καρυστινός… Αλλά σάμπως όταν περνούσαμε στο Καλλιμάρμαρο έξωθεν του τμήματος που εκγύμναζε αθλητάς ο επικός Ιακώβου δεν μας έπιανε δέος; Για … να τολμήσεις να περάσεις, τις εποχές εκείνες, το τμήμα μποξ… Ένας παντοτινός μύθος έλεγε ότι σαν άνοιγες την πόρτα δεχόσουν μια μπουνιά και σου έσπαζαν την μύτη. Όλα αυτά είχαν μια ανυπέρβλητη μαγεία. Ένα όνειρο. Κάτι σαν απόνερο ενός γιγάντιου μύθου. Ποιος όμως μύθος συνόδευε την ζωή μας, ως τα μέσα της δεκαετίας του 90; Πως ξέφτισε ο μύθος αυτός, μαζί με τον καβαλάρη που κατέβαινε την Βας. Σοφίας επάνω στο λευκό άλογό του με την φουστανέλα του και την περικεφαλαία; Δεν γνωρίζω τι συνέβη. Ξέρω όμως ότι ο αρχικός μύθος ήταν ένας. Ο Κουταλιανός. Ο ήρωας ενός λαού που πάλευε απανταχού της γης, ενάντια σε θεόρατους εχτρούς. Που γύριζε όλα τα κέντρα του Ελληνισμού, καθώς και σε εξωτικά μέρη και πάλευε τέρατα, τίγρεις, πούμα. Που βασίλισσες υποτάσσονταν εμπρός στα ατσαλένια χέρια του. Που τα σύγχρονα όπλα, κανόνια κλπ. τα βαστά σαν τσόφλια από πασατέμπο ενώ ξερνούν φωτιά… 

Ο Έλληνας, ο ταξιδευτής. Ο ζυμωμένος με την αλμύρα της θάλασσας και του ωκεανού. Και που δεν πήγε ο Κουταλιανός. Και τι δεν έζησε… Εμείς δεν έχουμε ζήσει ούτε μια τρίχα από το επικό μουστάκι του. Ξέρω ότι στα μάτια σας αυτά που γράφω είναι σαν παραμύθι. Στα μάτια του σύγχρονου ανθρώπου του κομπιούτερ αυτά δεν είναι πιστευτά. Αν θα μπορούσα να σας υπνωτίσω με το μαγικό στυλό μου, που ακτινοβολεί απόκοσμη ενέργεια…. Δεν είμαι όμως απέναντί σας… Αλλά ανοίξτε την καρδιά, αναπνεύστε "Μπουένος Άιρες" ή “Ρίον Ιανέριον”. Για Λονδίνο, Παρίσια κλπ. δεν σας λέγω. Αυτά δεν είναι μαγικά. Όμως το να πας στην μακρινή Μαδγαστάρ, έμπροσθεν του Μπεχλιβάνη γίγαντα Βέρβερου και να τον νικάς πως σας φαίνεται;

Δεν θα γράψω την ζωή του Κουταλιανού ή δε θα τολμήσω να γράψω κάτι για τον Κόντογλου. Ντροπή θα ήταν, ιδιαίτερα για τον Κόντογλου. Τι να πεις για ένα γίγα; Πως να το τολμήσεις; Θα παραθέσω αντ' αυτού, το ιερό κείμενο του Κόντογλου από την ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΗΧΩ, όπου μιλάει για τον Κουταλιανό ο ίδιος. Και είμαι βέβαιος ότι αυτό το σπάνιο μαργαριτάρι που ανακάλυψα θα σας συγκινήσει και έτσι θα αρχίσετε να ψάχνετε στο διαδίκτυο και για τους δύο. Θα βρείτε λοιπόν μια χαμένη λαμπρή κιβωτό γνώσης. Και σας εκλιπαρώ. Γυρίστε τις εκκλησιές και απολαύστε Κόντογλου και τις υπέροχες αγιογραφίες του. Και σας το λέγω γιατί πλέον στις νέες αγιογραφίες χάνεται η παράδοση και πλέον κυριαρχούν οι δυτικές τεχνοτροπίες με τις προοπτικές τους. Έτσι που μια εικόνα παύει να είναι εικόνα και γίνεται έργο τέχνης, ζωγραφική. Στον Κόντογλου θα βρείτε έναν στερνό υπερασπιστή της παράδοσις…

Θα μπορούσα να φλυαρώ αλλά, πως να το κάμω αυτό; Το αισθάνομαι μεγάλη ντροπή. Ας μιλήσουν οι πραγματικοί πρωταγωνιστές…

Μια σημείωση. Μπεχλιβάνηδες είναι οι παλαιστές, οι πρωταθλητές, οι παρουσιαστές επικών παραστάσεων με δυναμικές αθλητικές δράσεις.

Τέλος διατήρησα το γραμματικό στυλ του Κόντογλου. Μακάρι να ήξερα να δακτυλογραφώ με πολυτονικό. Για να υπάρχει πλήρη αίσθηση του Κόντογλου…

Σκέφτηκα πολύ τι θα ήταν σωστό. Να προηγηθεί ο Κόντογλου  και μετά να γράψω εγώ αυτά που έγραψα, ή να προηγηθώ. Το έπαιξα στα ζάρια και κέρδισε το δεύτερο.

 

 Αθλητική ηχώ 18/2/1951

Η εφημερίδα του 1951
Την ιστορία δεν τη γράφουνε μοναχά οι μεγάλοι πολιτικοί, οι στρατιωτικοί, οι τεχνίτες, οι ποιητές, αλλά και κάθε λογής δυνατοί άνθρωποι που δώσανε ζωή και ελπίδα στην κουρασμένη ανθρωπότητα και στο έθνος τους. Και μολονότι πολλοί απ΄ αυτούς ήτανε άνθρωποι λαϊκοί   κι΄  αγράμματοι, γινήκανε για τους άλλους παραμυθένιοι και σαν σύμβολα εθνικά. Ένας τέτοιος στάθηκε κι΄ ο Παναγής ο Κουταλιανός, ο Νέος Ηρακλής, που τον στόλισε ο λαό μας μ΄ έναν βασιλικόν μανδύα και τον έστησε μέσα στην καρδιά του βασιλιά της παλληκαριάς, κι΄ η ανέμη του παραμυθιού τον τύλιξε με τα χρυσά νήματά της. Από τον καιρό του Κωνσταντίνου του Παλαιολόγου κάποιοι Έλληνες γινήκανε παραμυθένιοι, σαν τον Κολοκοτρώνη, τον Καραϊσκάκη, τον Κανάρη, τον Νικηταρά, τον Αθανάσιο Διάκο. Ένας απ΄ αυτούς, ο τελευταίος είνε κι΄ ο Παναγής Κουταλιανός. Κι΄ επειδή ήτανε γέννημα και θρέμμα της Μικράς Ασίας, η φήμη της παλληκαριάς του έδωσε κουράγιο στους ραγιάδες και σήκωσε ψηλά τις ψυχές τους. Με τον καιρό, όλο το έθνος, ο κάθε Έλληνας, όπου και να ζούσε, τον έβαλε μέσα στην καρδά του, κι΄ έπαιρνε θάρρος από το θάρρος το δικό του. Γιατί μια φυλή σαν την Ελληνική, δοξασμένη άλλη φορά, αλλά ύστερα βασανισμένη, ποδοπατημένη, σκορπισμένη σε κάθε τόπο, στερημένη και φτωχιά, σαν εβγήκε από τη ρίζα της ένας άνθρωπος που ξακούσθηκε πως ήτανε ο πιο δυνατός στον κόσμο κι΄ όπου έβαλε κάτω παλληκαράδες που γεννηθήκανε σε έθνη μεγάλα, δυνατά και καλοπερασμένα, αυτή λοιπόν η απροστάτευτη φυλή πήρε θάρρος μεγάλο και ελπίδα πως θα ξανάβρει την παλιά ακμή της, κι΄ ο κάθε Έλληνας τον είχε για καύχημα και θάρρος στον αγώνα του, όποιος και νάτανε, ότι δουλειά κι΄ αν έκανε. Να, γιατί ο  Παναγής ο Κουταλιανός δεν είνε για μας ένας αθλητής, ένας παλαιστής σαν τους τόσους και τόσους, αλλά ένα σύμβολο ελπιδοφόρο, που δεν εβγήκε από τα Πανεπιστήμιά μας, ούτε από τα λογής λογής σχολειά μας, αλλά που βγήκε από την ακατάλυτη φλέβα του απλού και βασανισμένου λαού μας. Πολλοί “σοβαροί” άνθρωποι, κάποιοι μαραζωμένοι στο σώμα και στην ψυχή, που δεν λείπουνε ποτέ, δεν τον είχανε σε υπόληψη, δεν τον καταδεχόντανε συτόν τον “μπεχλιβάνη”. Μα ποιός τους ρώτηξε αυτούς; ο κόσμος γνωρίζει καλά ποιός είνε λιοντάρι και ποιός γάτα, κι΄ ας είνε στολισμένη με λογής λογής χάντρες ψεύτικες. Και τον έβαλε στο θρόνο που του άξιζε.

Για τον Κουταλιανό ταιριασθήκανε πολλά τραγούδια, ζωγραφισθήκανε πολλές ζωγραφιές, φτιασθήκανε πολλές ιστορίες, γραφήκανε πολλά από πολλούς. Μα απ΄ όλα αυτά, το καλύτερο είνε η Ιστορία, της ζωής του, που την έγραψε με το χέρι του ο ίδιος ο  Κουταλιανός. Μεγάλο απόκτημα είνε για μας αυτό το χειρόγραφο, που το βρήκε ο Τίμος Μωραίτης και που το εφύλαξε με αγάπη, ξέροντας καλά τι αξίζει. Δεν έχει μέσα ούτε λόγους κανενός  “ρήτορος”, δηλαδή μπαλόνια κοκκινοπράσινα γεμάτα κούφιον αέρα, ούτε σοφίες κάποιου που κουβάλησε από αλλού διάφορες ασύστατες θεωρίες για να φωτίση το έθνος, αλλά απλά λόγια μιας ρωμέικης ψυχής, απροσποίητης και τραχιάς, που μολαταύτα έχει μέσα της τη βαθειά φλέβα της φυλής της, και που δεν ξέρει ούτε ρητορικά σχήματα , ούτε εξυπνολογίες. Μ΄ αυτά δεν ατσαλώνουνται τα έθνη, μ΄ αυτές τις νερουλιασμένες σούπες δεν θρέφουνται οι λαοί, αλλά θρέφουνται με το αίμα του δράκου για να αντρειέψουνε και να βαστάξουνε στις φουρτούνες που τους δέρνουνε.

Αυτή η φυλλάδα του  Κουταλιανού την έχω μπροστά μου, τώρα που γράφω τούτες τις πρόχειρες γραμμές. Γιατί λοιπόν, εγώ που έχω διαβάσει πολλά βιβλία, σπουδαία και τρανά, να είμαι τόσο συγκινημένος μπροστά σ΄ αυτό το χειρόγραφο πούνε γραμμένα από εκείνη τη χερούκλα. Συλλογίζουμαι πως αυτά τα γράμματα, που είνε γραμμένα με τόση προσοχή, σεμνά και χωρίς μεγάλες ουρές και έξυπνες τσίφρες, πως είναι γραμμένα από εκείνη τη χερούκλα που τη φοβηθήκανε οι πιο αντρειωμένοι άνθρωποι της οικουμένης και που με μια γροθιά σκότωνε ένα βόδι, και που ξεκλείδωνε τις μασέλες του λιονταριοιύ σαν νάτανε κανένας σκύλος. Η φυλλάδα αυτή είνε μικρή σαν σύνοψη, και το φαρδύ χέρι που ακουμπούσε επάνω της για να γράψη, θα τη σκέπαζε ολότελα. Και τι απλά και ίσια είναι τα λόγια του! Αυτή η φυλλάδα είνε γεμάτη από ιστορίες λογής λογής, όχι μονάχα για παλαίστρες και αρένες, αλλά και για ανθρώπους της στεριάς και της θάλασσας, για καπετάνιους, για ταξίδια, για χώρες μακρυνές, για λιμάνια, για επεισόδια τιποτένεια, μα που είνε πιό καλά από εκείνα, που γράφουνε οι λογοτέχνες, γιατί είνε αληθινά και αληθινά γραμμένα.


Το χειρόγραφο του  Κουταλιανού ας φυλαχθεί μαζί με την Ιστορία του Γαλαξιδιού, με τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, του Κολοκοτρώνη, του Φωτάκου, του Σκουζέ. Του Κουταλιανού η δύναμη χώνεψε μέσα στο χώμα που θα χωνέψη κάθε σάρκα, είτε αντρειωμένη είνε, είτε αδύνατη. Το ίδιο και τα κανόνια που έριχνε, τάφαγε και κείνα η σκουριά, η πλουμισμένη στολή του, που έσφιγγε τη φοβερή κολώνα του κορμιού του ξέφτυσε και κείνη και χάθηκε, τα παράσημά του λιώσανε. Μα η κιτρινισμένη φυλλάδα του απόμεινε, αυτό το ψιλό χαρτί άντεξε στο δόντι του καιρού πιο πολύ από τον αντρειωμένο Ηρακλή κι΄ απ΄ όλα τα σιδερένια εργαλεία του κι΄ από τα χρυσά παράσημά του. Ας τη φυλάξωμε καλά κι΄ ας την τυπώσουμε για να τη διαβάζουνε τα παιδιά μας κι΄ οι απλοί άνθρωποι της Ελλάδας. Μ΄ αυτά που γράφω, ήρθε στο νου μου τούτο το τραγούδι που θαρρείς πως είνε σκαλισμένο σε κανένα χορταριασμένο αγκωνάρι κειτόμενο σε κάποιο έρημο μέρος :

Τ΄ αντρειωμένου τ΄ άρματα

Δεν πρέπει να πουλιούνται,

Μόν΄ πρέπει τους στην εκκλησιά

Κ΄ εκεί να λειτουργιούνται.

Πρέπει να κρέμουνται ψηλά

Σε πύργον αραχνιασμένο.

Η σκουργιά να τρώγει τ΄άραματα

Κ΄ η γης τον αντρειωμένο.”

ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΥΓΛΟΥΣ